Larenks Kanseri – Gırtlak Kanseri Tedavisi

Gırtlak Kanseri - Prof. Dr. Çetin Vural

Gırtlak kanseri, çoğu zaman tedavisi mümkün bir hastalıktır.”

Prof. Dr. Çetin Vural
KBB Hastalıkları & Baş ve Boyun Cerrahisi Uzmanı

Gırtlak, kıkırdaklar tarafından çevrelenmiş bir organdır. Sesin oluşumunu sağlayan ses telleri de bu kıkırdakların içerisinde bulunmaktadır. Gırtlakta gelişen kanserler vücudun pek çok yerindeki kanserlerle kıyaslandığında kendine özgü kimi olumlu özelliklerinden söz edilebilir. Bunlardan belki en başta geleni belirtilerin genellikle erken ortaya çıkmasıdır. Örneğin ses teli üzerinde 1-2 mm kadar küçük bir tümör, seste çok belirgin değişikliklere yol açar ve bu da hastaya hekime başvurması için önemli bir uyarı görevi görür.

Ayrıca tümör ilerlediğinde, gırtlağı çevreleyen kıkırdaklar, çoğu kez boynun ve vücudun diğer organlarına yayılımın önünde ciddi bir engeldir. İleri evre bir tümörde bile uzak organlara sıçrama yoksa, cerrahi olarak boyun lenf bezelerinin temizlenmesi (boyun disseksiyonu) ve gırtlağın tamamiyle çıkartılması (total larenjektomi) , hastalığın tümüyle vücuttan uzaklaştırılmasını sağlayabilir.

Gırtlak kanseri tedavisini kimler üstlenir?

 
Prof. Dr. Çetin Vural

Gırtlak kanserinin tanısını koyma görevini her zaman kulak burun boğaz hekimleri (özellikle baş-boyun cerrahisinde deneyimli) üstlenir. Tedavi ve tedavi sonrası takipte de en önemli rol çoğu kez kulak burun boğaz hekimine aittir.

Erken evre tümörlerde cerrahi ya da radyoterapi çoğu kez tek başlarına yeterli olmaktadır. Ancak ileri evre tümörlerde hastanın tedavisi ve tedavi sonrası takibi kulak burun boğaz, radyasyon onkolojisi (radyoterapi söz konusu olduğunda) , medikal onkoloji (kemoterapi söz konusu olduğunda) ve kimi zaman radyoloji (tanı ve takip aşamasında) uzmanı hekimlerin yer aldığı bir takım tarafından yapılmaktadır.

Bazen bu hekimler; patoloji, nükleer tıp gibi başka branşlardan uzmanların da katılımıyla tümör konseyi adı verilen toplulukta hastanın hikayesini, muayene bulgularını, radyolojik görüntüleme bulgularını, tümörün tipi ve uzanımını/yayılımını kendi aralarında değerlendirip tartışarak hasta için en uygun tedavi planını oluşturmaya çalışırlar.

Tedavi sırasında veya sonrasında oluşabilecek sorunlarla başa çıkmak için hemşireler, diş hekimleri, beslenme uzmanları, psikiyatri uzmanları, konuşma ve yutma terapisi uzmanları ve algoloji (ağrı tedavisi) uzmanları da devreye girebilmektedir.

Gırtlak kanseri tedavisi nasıl planlanır?

 
Gırtlak Kanseri PET ve BT görüntüsü - Prof. Dr. Çetin Vural

Gırtlaktan alınan biyopsinin sonucu kanser olarak raporlandıktan sonra artık tedavi planlanması gündeme gelmektedir.

Tedavi planlanırken kimi zaman kulak burun boğaz hekimi tek başına yönlendirici olurken, kimi zaman başka tıp dallarından uzmanların da katılımıyla oluşturulan tümör konseyi adını alan topluluklarda hastaya ve hastalığa ait bütün faktörler enine boyuna tartışılarak hasta için en doğru tedavi yolu planlanmaktadır. Bu tür hastaların durumlarının tartışıldığı tümör konseylerinde, kulak burun boğaz – baş ve boyun cerrahı dışında radyasyon onkolojisi, medikal onkoloji, radyoloji, patoloji uzmanları çoğu kez daimi üyelerdir. Bunun yanı sıra eğer varsa tümörün uzanım / yayılım gösterdiği bölgelerle ilgilenen hekimlerden oluşan diğer uzmanlık alanları da (örn: göğüs cerrahı, genel cerrah vb..) tümör konseylerinde yer alabilmektedir.

Hastanın tedavisi planlanırken, tek başına kulak burun boğaz hekimi veya tümör konseyindeki uzman hekimler; muayene bulguları, radyolojik görüntüleme tetkiklerinin gösterdiği bulgular, hastanın genel sağlık durumu ve istekleri gibi faktörleri kendi deneyimlerinin süzgecinden geçirererk göz önünde bulunduracaklardır.

Gırtlak kanseri tedavisinde hangi yöntemler kullanılır?

 

Vücudun pek çok yerindeki tümörlerin tedavisinde olduğu gibi gırtlak tümörlerinin tedavisinde kullanılan yöntemler temel olarak 4 başlıkta incelenir:

  • Cerrahi tedavi
  • Radyoterapi
  • Kemoterapi
  • Hedefe yönelik tedavi

Bu yöntemlerden ilk ikisi erken evre tümörlerde tek başlarına yeterli olabileceği gibi, ileri evre tümörlerde birlikte kimi zaman da yanlarında kemoterapi ve hedefe yönelik tedavi yöntemlerinin yardımcı olarak yer almasıyla kullanılır.

Hedefe yönelik tedavi ise, diğer kemoterapi ilaçlarından farklı şekilde etki eden bazı ilaçların vücuda verilmesi ile yapılır. Bu ilaçlar doğrudan tümör hücrelerine ulaşarak kontrolsüz çoğalmalarını engellemeyi amaçlar. Kanser tedavisinde bütün dünya ile birlikte ülkemizde de yeni uygulanmaya başlanılan bir tedavi yöntemidir.

Ses Teli ve Gırtlak Kanserlerinin Cerrahi Tedavileri

 

Çok erken evre gırtlak ve ses teli tümörlerinde endo-larengeal (dışarıdan kesi olmaksızın) cerrahiler:

Tümörler söz konusu olduğunda cerrahi tedaviyle kast edilen, tümörün etrafında bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte çıkartılması, yani vücuttan uzaklaştırılmasıdır. Tümörün, etrafındaki bir miktar sağlıklı doku ile çıkartılmasındaki amaç, geride tümör dokusunun bırakılmadığından emin olmaktır.

 
Gırtlak kanserinde soyma cerrahisi - Prof. Dr. Çetin Vural
Stripping (Soyma-Sıyırma): Çok erken evre ses teli kanser ve kanser öncesi lezyonlarında, hastalıklı mukoza katmanı özel aletlerle sıyrılarak vücuttan uzaklaştırılmaktadır. Tümör derin dokulara ulaşmıyorsa bu işlem hastanın hastalığından tamamen kurtulmasını sağlayabilmektedir.
Kordektomi: Stripping cerrahisi için uygun olmayan, hala erken evre tanımına girse de biraz daha ileri tümörlerin tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Burada tümör etrafında sağlıklı dokudan bir emniyet sınırı bırakılacak şekilde ses telinin tamamı veya bir kısmı çıkartılmaktadır. Ameliyat sonrası dönemde bir miktar kalıcı ses kısıklığı olması muhtemeldir.
 

Lazer cerrahisi, çok erken ve erken evre ses teli ve gırtlak kanserlerinde, klasik cerrahi aletlerin kullanıldığı yöntemlere alternatif oluşturur.

Lazer;

  • Klasik cerrahi aletlerdeki tekniklerde olduğu gibi ya tümörün etrafındaki sağlıklı dokudan bir sınır ile birlikte çıkartılmasında,
  • Tümörün yakılarak buharlaştırılmasında kullanılır.

 
Endolarengeal lazer cerrahisi - Prof. Dr. Çetin Vural

Larenjektomi

 

Larenjektomi gırtlağın bir kısmının ya da tamamının çıkartılması işlemidir. Aşağıda gırtlak kanseri tedavisinde kullanılan cerrahi yöntemler anlatılmaktadır.

Önemli Not: Bu yöntemlerden hangisinin sizin için uygun olacağına muayene bulguları, radyolojik inceleme sonuçları ve sizin genel sağlık durumunuza göre hekimleriniz karar vereceklerdir.

 

Parsiyel (kısmi) larenjektomiler

 

Vertikal Hemi-larenjektomi:

Bu ameliyatlar, tümörün ses tellerinden birini tutup gırtlağın diğer yarısının ve diğer ses telinin sağlam olduğu durumlarda uygulanır. Hastalıklı ses teli ve gırtlağın temel kıkırdağının (tiroid kıkırdak) yarısı çıkartılır. Kalan dokular onarılarak gırtlağın işlevini üstlenmesi beklenir.

Tümörün diğer ses teline doğru kısmen uzandığı durumlarda, gırtlağın temel kıkırdağının (tiroid kıkırdak) diğer yarısının bir kısmı da çıkartılabilir. Bu durumda gırtlağın yarıdan daha az kısmı ve ses telinin bir tanesinin yarısından fazlası yerinde bırakılır. Kalan gırtlağın hastanın soluk alıp vermesine ve ses çıkarmasına yetmesi beklenir.

 
Sol hemi larenjektomi - Prof. Dr. Çetin Vural
Sağ hemi larenjektomi - Prof. Dr. Çetin Vural
 
 
Supra-krikoid Larenjektomi
 
Supra krikoid larenjektomi - Prof. Dr. Çetin Vural
Bu yöntem, her iki ses telinde tümör olduğu durumlarda uygulanır. Ses tellerinin büyük bölümü gırtlağın ana kıkırdağı (tiroid kıkırdak) ile birlikte çıkarılır. Ancak onları hareket ettiren kıkırdaklar (aritenoid), hareketleri bozulmayacak bir şekilde yerinde bırakılır.
 
 
Supraglottik Larenjektomi:
 
Supraglottik larenjektomi - Prof. Dr. Çetin Vural
Tümörün ses tellerinin üzerinde kalan gırtlak bölümlerinden kaynaklandığı ve ses tellerine uzanmadığı durumlarda uygulanan bu cerrahide ses telleri, gırtlağın temel kıkırdağının (tiroid kıkırdak) alt bölümü ve ses tellerini hareket ettiren kıkırdaklardan (aritenoid kıkırdak) en az bir tanesi yerinde bırakılır. Kalan iki ses teli ve gırtlağın alt bölümünün işlevlerini sürdürmesi beklenir.
 

Sonuç olarak;

Bu yöntemler erken, orta ya da bazı ileri evre larenks kanserleri için uygulanmaktadır. Tümörün gırtlak içerisinde bulunduğu bölgeye ve yayılımına göre planlanan bu cerrahilerde iki amaç vardır:

1. Tümörün etrafında sağlıklı doku sınırı ile birlikte tamamen çıkartıldığından emin olmak.

2. Geride işlev görecek gırtlak bölümünü bırakmak.

İyileşme tamamlandıktan sonra, eğer açıldıysa boyun ön kısımda soluk almak için oluşturulan deliğin kapatılması ve hastanın burun ve ağız yoluyla soluması, sıvı ve katı gıdaları rahat bir şekilde yutabilmesi ve kısık sesle de olsa konuşarak kendini ifade edebilmesi hedeflenir.

Sık uygulanan kısmi gırtlak ameliyatları yukarıda özetlenmiştir. Bu yöntemlerin dışında, daha az kullanılan başka birkaç ameliyat tekniği daha vardır. Sizin için en doğru yöntemini hekiminiz muayene ve radyolojik inceleme sonuçlarına göre belirleyecektir.

Total (tam) larenjektomi

 
Total larenjektomi - Prof. Dr. Çetin Vural
Total larenjektomi - Prof. Dr. Çetin Vural

Parsiyel (kısmi) larenjektomiler için ve radyoterapi gibi tedaviler için kimi nedenlerle uygun olmayan ileri evre larenks kanserlerinin tedavisi için uygulanan bu teknikte gırtlak tamamen çıkartılmakta, trakea (soluk borusu) boyun ön kısıma ağızlaştırılmakta, açık kalan farenks (yutak) ön duvarı kapatılıp onarılarak hastanın burun ve ağızı kullanmadan, boyun ön kısımdaki delik aracılığıyla rahat soluk alıp verebilmesi ve sıvı ve katı gıdaları rahatlıkla yutabilmesi sağlanmaktadır.

Bu ameliyatın oluşturduğu en büyük sorun, konuşma güçlüğüdür. Çoğu kez bunun için ilave bir girişimde bulunmak gerekmektedir.

Sizin için yukarıda anlatılan tekniklerden hangisinin uygun olacağına hekimlerinizin karar vereceğini tekrardan hatırlatmak isterim.

Boyun diseksiyonu

 
Boyundaki lenf nodu bölgeleri
Baş-boyun bölgesindeki kötü huylu tümörlerin cerrahi tedavisinin bir parçası da, hastalık içerdiği bariz veya muhtemel lenf bezelerinin sistematik bir şekilde, boyundaki hayati yapılara zarar vermeden çıkartılması, yani boyun diseksiyonu operasyonudur. Bu operasyon hemen her zaman, tümör dokusunun çıkartılmasıyla eş zamanlı olarak uygulanır.

Larenks kanseri, boyun lenf bezelerine sıklıkla metastaz (sıçrama) yapabilen bir kanser türüdür. Bu nedenle, özellikle de ileri evre tümörlerde öncelikle bu tümörün en sık metastaz yaptığı boyun ön bölge (bkz: şekilde IIa, IIb, III, IV, bazen ilaveten bölge V) diseksiyonu çoğu kez önlem olarak uygulanır. Görünürde (muayenede, ultrason veya MR gibi tetkiklerde) bu bölgelerde lenf nodlarında metastaz varsa, larenksin çıkartılması sırasında diseksiyon, özellikle uygulanması gereken bir işlem halini almaktadır.

Bunun bir istisnası, erken evre ses teli tümörleridir. Ses telleri lenf (akkan) sistemi açısından çok zayıftır, lenf bezelerine metastaz nadiren görülür. Bu nedenle erken evre ses teli kanserli hastalarda cerrahi ya da radyoterapi tedavi planına boyun lenf bezesi bölgeleri dahil edilmez.

Boyun diseksiyonunun gerekliliği konusunda hekiminiz sizi bilgilendirecektir.

Robotun gırtlak kanseri ameliyatlarındaki yeri nedir?

 
Da Vinci Robotik Cerrahi - Prof. Dr. Çetin Vural
Baş boyun cerrahisinde robot, sadece ağız yoluyla uygulama alanı bulmaktadır. Gırtlağın ses tellerinin üzerinde kalan bölgesinin cerrahisinde robot kullanılarak cerrahi uygulaması mümkündür. Ancak günümüzde bu uygulamalar başlangıç aşamasındadır ve yerini bulması için biraz daha süreye ihtiyaç vardır.

Gırtlak kanserlerinin tedavisinde radyoterapinin yeri nedir?

 
Radyoterapi tedavisi - Prof. Dr. Çetin Vural

Radyoterapi temel olarak, her gün belli bir süreliğine radyasyon veren bir cihaza girerek uygulanan bir tedavi yöntemidir. Toplam süre radyoterapiyi uygulayacak radyoterapi uzmanı tarafından hesaplanır ve genellikle 25 – 35 iş günü arası bir süreyi kapsar. Toplam süre 1.5 – 2 ayı bulabilmektedir.

Radyoterapi çoğu zaman, erken evre ses teli kanserlerinde, cerrahi dışı tedavi yöntemi olarak kullanılmaktadır. Başarı oranları erken evre tümörlerde, cerrahi tedavi gibi çok yüksektir. Kimi zaman ses kalitesi açısından cerrahi tedavilere üstün kabul edilmektedir.

Radyoterapi esas olarak ileri evre gırtlak kanserlerinde cerrahi tedaviden sonra ve onun bir tamamlayıcısı olarak yer alır. Kimi nedenlerle cerrahinin uygulanamadığı durumlarda veya hastanın gırtlak gibi önemli bir organdan yoksun kalmasını önlemek amacıyla, cerrahi tedaviye alternatif olarak ve çoğu kez de kemoterapi ile birlikte kullanılmaktadır.

Radyoterapi uygulanacak alan, verilecek doz, hastanın kaç seans radyoterapi alacağı, radyoterapi uzmanı doktorları tarafından hastalığın bulunduğu yer, evresi, yayılımı ve hastaya özgü kimi faktörler göz önünde bulundurularak kararlaştırılır.

Radyoterapi, tümör hücrelerine olduğu kadar etrafındaki sağlıklı hücre ve dokulara da zarar vermektedir. Bu zarar, tedavi sırasında ve sonrasında yan etkiler olabilmektedir. Radyoterapinin yol açtığı sıkıntılar kimi zaman daha ciddi sorunlar olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu yan etkiler ve tehlikeli komplikasyonlar (tedavi şeklinin yol açtığı olumsuz sonuçlar) günümüzde kullanılan yüksek teknoloji ürünü radyoterapi cihazlarıyla oldukça azalmıştır. Ancak yan etkilerin tamamen ortadan kalkması mümkün değildir.

Özetle radyoterapi;

1- Erken evre gırtlak -özellikle ses teli- tümörlerinde cerrahi tedaviye alternatif olarak,

2- İleri evre tümörlerde gırtlağın yerinde kalmasını sağlamak için cerrahi tedaviye alternatif olarak,

3- İleri evre tümörlerde ameliyat sonrası tedavi başarısını arttırmak için ilave tedavi yöntemi olarak,

kullanılmaktadır.

Gırtlak kanseri tedavisinde kemoterapinin yeri nedir?

 
Baş ve boyun kanserlerinde kemoterapi - Prof. Dr. Çetin Vural

Kemoterapi esas olarak ilaç verilerek yapılan tedavi anlamına gelir. Baş boyun bölgesindeki pek çok tümörde olduğu gibi, gırtlak kanserlerinde de cerrahiye ve özellikle radyoterapiye yardımcı olarak kullanılmaktadır. Çoğu kez temel amaç, radyoterapinin etkinliğinin arttırılmasıdır.

Kemoterapi, kimi yan etkilere ve sıkıntılara yol açabilecek bir tedavi yöntemidir. Gelecekte sadece tümör hücresini hedef alan, diğer hücre ve dokulara zararı olmayan akıllı ilaçların geliştirilmesiyle muhtemelen daha yoğun bir kullanım alanı olacaktır.

Daha fazla bilgi almak için medikal onkoloji uzmanınıza danışabilirsiniz.

Gırtlak kanseri tedavisinde hedefe yönelik tedavinin yeri nedir?

 
Hedefe yönelik kanser tedavisi - Prof. Dr. Çetin Vural

Hedefe yönelik tedavi, kanser hücrelerini hedef alırken sağlıklı hücrelere çok az zarar veren kimi ilaç ve maddelerin kullanıldığı tedavi yöntemidir. Bütün kanser türlerinde olduğu gibi gırtlak kanserlerinde de bu tedavi gelecek vaat etmektedir. Hedefe yönelik tedavi ilaçları klasik kemoterapi ilaçlarından farklı şekilde etki eder ve onların yetersiz kaldığı kimi durumlarda etkili olabilir.

Bu ilaçların yan etkileri kemoterapi ilaçlarından daha farklı ve genellikle daha hafiftir.

Daha fazla bilgi almak için medikal onkoloji uzmanınıza danışabilirsiniz.